Boeren in meerdere EU-landen voeren deze maand actie tegen het voorgestelde handelsakkoord met Mercosur. Op diverse snelwegen en bij distributiecentra zijn tractoren opgedoken in Frankrijk, België, Duitsland en Nederland. Landbouworganisaties zoals LTO Nederland en Copa-Cogeca vrezen extra druk op prijzen en regels. De kern van hun protest: het risico op oneerlijke concurrentie door lagere standaarden voor importproducten.
Boeren verzetten zich breed
In verschillende Europese steden waren blokkades en langzaamaanacties te zien. Acties richtten zich op ministeries, havens en retailmagazijnen. De inzet is om politieke druk op te voeren voordat over het akkoord wordt beslist.
Organisaties als LTO Nederland, Boerenbond en de Franse FNSEA noemen het akkoord een bedreiging voor het verdienmodel. Zij wijzen op stijgende kosten door strengere EU-regels. Tegelijk vrezen zij import van landbouwproducten die aan soepelere eisen voldoen.
Ook distributieketens en supermarkten merken de onrust. Leveringen kunnen vertragen en contracten komen onder druk te staan. Ondernemers in de keten willen duidelijkheid over regels en timing.
Vrees voor oneerlijke concurrentie
Het akkoord met Mercosur (Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay) verlaagt importheffingen op een reeks landbouwproducten. Boeren stellen dat regels over milieu en dierenwelzijn in die landen minder streng kunnen zijn. Dat kan de kostprijs drukken en de EU-producent benadelen.
In de EU gelden uitgebreide normen, bijvoorbeeld voor gewasbescherming en dierhouderij. Ook komt er extra controle via de EUDR, de EU-regels tegen ontbossing. Bedrijven moeten dan herkomst en risico’s van producten als soja, koffie en rundvlees aantoonbaar in kaart brengen.
Boerenorganisaties vragen om “mirror clauses”. Dat zijn bepalingen die eisen dat importproducten aan gelijkwaardige standaarden voldoen. Zonder zulke afspraken zien zij het speelveld als scheef.
Opvallend cijfer: de in 2019 gepresenteerde EU-Mercosur-tekst bevatte een tariefquotum van 99.000 ton rundvlees voor export naar de EU. Een tariefquotum is een hoeveelheid die tegen een (lager) invoertarief de EU binnen mag komen.
Deal blijft politiek vastzitten
De Europese Commissie onderhandelt over het pact, maar goedkeuring is breder nodig. Raad van de EU, Europees Parlement en waarschijnlijk nationale parlementen moeten instemmen. Meerdere lidstaten uitten stevige bezwaren over landbouw en duurzaamheid.
Frankrijk en Oostenrijk waren eerder openlijk kritisch, terwijl ook Nederland voorwaarden stelt. De Commissie probeerde extra waarborgen over bosbescherming en handhaving toe te voegen. Toch is er op het moment van schrijven geen definitieve doorbraak.
Het gevolg is langdurige onzekerheid voor bedrijven. Investeringen, contracten en teeltplannen worden uitgesteld. Ondernemers vragen om heldere randvoorwaarden voordat de handel open gaat.
Impact op Nederlandse mkb’ers
Voor Nederlandse boeren kan het akkoord druk op prijzen zetten, vooral in vee, zuivel en pluimvee. Verwerkers, voerleveranciers en logistieke bedrijven voelen dan ook de gevolgen. Tegelijk kan export van machines, kennis en zuivelproducten richting Mercosur kansen bieden.
Importeurs krijgen te maken met extra due diligence in de keten. Grote afnemers vragen al data voor CSRD-rapportages, waardoor ook mkb-leveranciers informatie moeten aanleveren. De EUDR legt daarbovenop traceerbaarheidseisen op voor risicogrondstoffen.
Retail en foodservice moeten claims over herkomst en duurzaamheid kunnen staven. Dat vraagt om strengere audits en certificering. Contracten zullen vaker eisen opnemen over naleving en controles.
Regels vragen heldere afspraken
Zonder goede handhaving kan het prijsvoordeel van import de markt verstoren. Ondernemers pleiten daarom voor duidelijke controles op residuen, dierenwelzijn en ontbossing. Ook willen zij snelle sancties bij overtredingen.
De Nederlandse overheid kan hier een rol spelen via de NVWA en douane. Heldere richtlijnen en voorspelbare controles beperken grijze gebieden. Dat is nodig om vertrouwen in de markt te houden.
In Brussel wordt gesproken over beter toezicht op duurzaamheid in handelsakkoorden. Dat kan via bindende clausules en geschillenbeslechting. Pas dan krijgen bedrijven zicht op een stabiel speelveld.
Wat ondernemers nu kunnen
Maak scenario’s voor prijzen en volumes met en zonder akkoord. Leg in contracten vast welke standaarden gelden, inclusief audits en documenten. Vraag leveranciers om herkomstdocumenten en geolocatie waar nodig onder de EUDR.
Gebruik het EU-portaal Access2Markets voor actuele tarieven, oorsprongsregels en documentatie. In Nederland bieden de RVO en de KvK praktische hulp bij export, certificering en regelgeving. Dat beperkt risico’s en versnelt compliance.
Diversifieer inkoop en afzet om schokken op te vangen. Kijk naar certificeringen die aansluiten op klantvragen en rapportageplichten. Zo blijft de keten wendbaar, ongeacht de politieke uitkomst.