Huishoudens in Nederland betalen hun huishoudelijke hulp bij ziekte vaak niet door. Dat is in strijd met de Regeling dienstverlening aan huis, die loondoorbetaling verplicht stelt tot zes weken. In 2024 nemen meldingen hierover toe bij branchepartijen en platforms. Onbekendheid met de regels en onduidelijke afspraken spelen een grote rol.
Loondoorbetaling vaak genegeerd
Veel huishoudhulpen werken één of twee dagen per week bij particulieren. Bij ziekte valt hun inkomen dan geregeld meteen weg, terwijl doorbetaling juist verplicht is. Dat zorgt voor financiële druk bij medewerkers en spanningen tussen huishoudens en hulpen. De praktijk wijst op een brede kenniskloof over werkgeversplichten in huiselijke dienst.
Wie iemand voor schoonmaak, oppas of zorg aan huis in dienst heeft, is juridisch werkgever. Een mondelinge arbeidsovereenkomst is al voldoende om rechten en plichten te laten gelden. Daaronder vallen loondoorbetaling bij ziekte, vakantiedagen en vakantiegeld op basis van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag. Zonder duidelijke afspraken ontstaan gemakkelijk misverstanden en conflicten.
Digitale platforms koppelen huishoudens en hulpen, maar creëren soms extra onduidelijkheid. Staat de hulp feitelijk onder leiding en werkt die op vaste tijden, dan geldt meestal een arbeidsovereenkomst met het huishouden. Dan is loondoorbetaling bij ziekte verplicht. Alleen wie aantoonbaar als zelfstandige werkt, valt daarbuiten.
Wet geeft zes weken plicht
De Nederlandse wet regelt loondoorbetaling bij ziekte in het Burgerlijk Wetboek. Voor de Regeling dienstverlening aan huis geldt een kortere periode dan in het reguliere bedrijfsleven: maximaal zes weken. In die periode moet de particuliere werkgever minimaal 70 procent van het loon betalen. Het uurloon mag nooit onder het wettelijk minimumloon uitkomen.
Een ziekmelding kan mondeling of schriftelijk. De werkgever mag vragen naar de verwachte duur van het verzuim en welke werkzaamheden nog kunnen, maar niet naar de diagnose, vanwege de AVG-privacyregels. Anders dan bij bedrijven is er vaak geen arbodienst of bedrijfsarts betrokken. Praktisch gezien helpt het om een eenvoudig verzuimprotocol op te stellen.
Na zes weken stopt de loondoorbetalingsplicht voor deze groep. Huishoudhulpen zijn doorgaans niet verzekerd voor werknemersregelingen zoals de Ziektewet of WIA. Valt hun inkomen weg, dan resten spaarmiddelen of gemeentelijke ondersteuning. Dit vergroot de kwetsbaarheid van deze arbeidsmarkt.
De Regeling dienstverlening aan huis verplicht particuliere werkgevers om loon door te betalen bij ziekte, maximaal zes weken.
Onwetendheid en schijnzelfstandigheid
Veel afspraken gebeuren informeel en contant, vaak zonder contract. Daardoor denken huishoudens soms dat wettelijke plichten niet gelden. Maar ook zonder papier is er snel sprake van een arbeidsovereenkomst. De kern is: arbeid, loon en gezag. Zijn die er, dan gelden de regels.
Sommige hulpen werken via een overeenkomst van opdracht en presenteren zich als zzp’er. In dat geval is loondoorbetaling bij ziekte niet verplicht, maar het risico op schijnzelfstandigheid is reëel. Wie vaste werktijden afspreekt en aanwijzingen geeft, gedraagt zich als werkgever. Dat kan later tot nabetaling en juridische discussies leiden.
De Europese Unie heeft in 2024 de Platformwerk-richtlijn vastgesteld, die een rechtsvermoeden van werknemerschap introduceert bij platformarbeid. Dit raakt ook bemiddelingsmodellen in de huishoudelijke dienstverlening. Bij twijfelgevallen schuift de bewijslast richting de opdrachtgever. Nederlandse implementatie wordt de komende jaren uitgewerkt door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Financiële en juridische risico’s
Niet doorbetalen kan leiden tot loonvorderingen bij de kantonrechter. Daarbovenop kan de wettelijke verhoging bij te late loondoorbetaling oplopen tot 50 procent, plus rente. Dat maakt een ogenschijnlijk kleine kwestie snel duur. Duidelijke administratie en tijdige betaling beperken deze risico’s.
De Nederlandse Arbeidsinspectie handhaaft op het minimumloon en vakantiegeld. Bij structurele onderbetaling kan zij ingrijpen en boetes opleggen. Ziekteverzuimloon wordt vooral civielrechtelijk afgedwongen, maar geschillen trekken vaak bredere aandacht naar de hele arbeidsrelatie. Dat vergroot reputatierisico’s voor platforms en opdrachtgevers.
Voor hulpen betekent uitblijvende doorbetaling direct inkomensverlies. Dat kan ertoe leiden dat mensen doorwerken terwijl ze ziek zijn, met grotere kans op langdurige uitval. Een stabiele afspraak over verzuim beschermt beide kanten: het voorkomt druk op de hulp en biedt de werkgever voorspelbaarheid.
Praktische stappen voor huishoudens
Controleer of uw situatie onder de Regeling dienstverlening aan huis valt. Gaat het om schoonmaak, oppas of zorg in uw huishouden, minder dan vier dagen per week, met vaste afspraken? Dan bent u vrijwel zeker werkgever. Leg afspraken schriftelijk vast: aantal uren, uurloon, loondoorbetaling bij ziekte, vakantiegeld en opzegtermijnen.
Richt een eenvoudige administratie in met urenstaten en loonbetalingen via de bank. Spreek af hoe en wanneer ziekmelding plaatsvindt en welke informatie gedeeld wordt, met respect voor privacy. Reserveer financieel voor zes weken loondoorbetaling, zodat er geen liquiditeitsprobleem ontstaat. Bij twijfel kan juridisch advies van de KvK of een juridisch loket uitkomst bieden.
Werkt u via een platform, check dan hoe de arbeidsrelatie is ingericht. Vraag om modelcontracten en heldere instructies over verzuim en privacy. Platforms en bemiddelaars doen er goed aan om factsheets te delen en een voorbeeldprotocol aan te bieden. Dat verkleint de kans op misverstanden en geschillen.
Ook ondernemers die privé een huishoudhulp inhuren, vallen onder dezelfde regels. Naleving voorkomt claims en extra kosten. Bovendien draagt het bij aan een eerlijke en duurzame markt voor huishoudelijke dienstverlening. Dat is in het belang van hulpen, opdrachtgevers en de bredere economie.