Pwc België-topman Patrick Boone zegt dat ondernemers het oude normaal achter zich laten. In Brussel maakt hij duidelijk dat de economie blijvend is veranderd sinds 2020. De oorzaken zijn geopolitiek, nieuwe EU-regels en snelle digitalisering met AI. Bedrijven in België en Nederland moeten daarom versneld investeren en hun strategie bijstellen.
Ondernemers zetten koers bij
Patrick Boone, op het moment van schrijven topman van PwC België, ziet dat ondernemers niet meer rekenen op een snelle terugkeer naar vroeger. Bedrijven bouwen aan veerkracht, met kortere ketens en meer kostenbeheersing. Tegelijk zoeken zij groei in nieuwe diensten en markten. Die combinatie vraagt heldere keuzes.
De druk komt uit meerdere richtingen: energieprijzen, hogere rente en geopolitieke spanningen. Ook klanten stellen andere eisen, zoals snellere levertijden en transparantie over herkomst. Daardoor verschuift de focus naar kwaliteit van data en processen. Improviseren werkt minder, systematisch werken meer.
Voor het mkb in Nederland en België betekent dit: minder afhankelijk zijn van één leverancier of land. Ondernemers investeren in digitalisering en training van teams. Ze stoppen vaker met activiteiten met lage marge. Zo maken ze ruimte voor projecten met duidelijk rendement.
‘Ondernemers beseffen steeds vaker dat vroeger nooit terugkomt’, zegt Patrick Boone, topman van PwC België.
Europese regels versnellen keuzes
De CSRD, een EU-richtlijn die bedrijven verplicht te rapporteren over duurzaamheid, werkt door tot in de keten. Grote ondernemingen vragen hun leveranciers, vaak mkb’ers, om data over CO2, afval en mensenrechten. Dat raakt Nederlandse en Belgische toeleveranciers direct. Zonder betrouwbare cijfers loop je opdrachten mis.
De CSDDD brengt een wettelijke zorgplicht in wereldwijde ketens. Bedrijven moeten risico’s op schendingen van mensenrechten en milieu opsporen en aanpakken. Inkoopcontracten veranderen daardoor, met strengere eisen aan audit en herkomst. Mkb’ers hebben daarom baat bij eenvoudige, aantoonbare processen.
Ook bij data en AI worden regels strakker. De AVG vraagt zorgvuldige omgang met persoonsgegevens. De EU AI Act introduceert risicoklassen voor AI-systemen en verplicht extra waarborgen voor hoog-risico toepassingen. Ondernemers doen er goed aan nu al te toetsen welke AI-toepassingen straks onder welke regels vallen.
Investeren in digitalisering en AI
Digitalisering helpt kosten verlagen en zorgt voor betere rapportages. Denk aan boekhoud- en ERP-systemen, datawarehouses en dashboards. Daarmee wordt rapporteren voor CSRD eenvoudiger. Het geeft ook sneller zicht op marge en cashflow.
AI komt steeds vaker in beeld voor tekstsamenvatting, documentanalyse en klantenservice. Dat kan werkdruk verlagen en fouten verminderen. Let wel op privacy-by-design en uitlegbaarheid, omdat de AI Act en AVG dat vragen. Leg vast welke data je gebruikt en waarom.
In Nederland zijn er via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) regelingen die hierbij helpen. Voorbeelden zijn de MIT-regeling voor innovatie en de SLIM-regeling voor leren en ontwikkelen. Regionale Digital Innovation Hubs bieden bovendien advies en testen. Zoek gericht naar “subsidie digitalisering mkb Nederland” om actuele opties te vinden.
Arbeidsmarkt blijft knellen
Ondernemers in België en Nederland hebben moeite om technisch en digitaal talent te vinden. Dat remt projecten en groei. Daarom kiezen bedrijven vaker voor automatisering en om- of bijscholing. Zo houden zij kennis in huis en blijven projecten haalbaar.
Herontwerp van werkprocessen helpt, bijvoorbeeld door repetitieve taken te standaardiseren. Dat vergroot de productiviteit per medewerker. Let daarbij op de Arbowet: taken moeten veilig, gezond en uitvoerbaar blijven. Goede documentatie verkleint risico’s en versnelt inwerken.
Grensoverschrijdend samenwerken binnen de EU kan de krapte verlichten. Vrij verkeer van arbeid maakt werving eenvoudiger. Remote werken vraagt wel aandacht voor belasting- en arbeidsrecht. Betrek HR en juristen bij structurele oplossingen.
Vijf stappen voor mkb’ers
Begin met een korte risico- en kansenanalyse: keten, energie, data en personeel. Koppel die aan een haalbaar investeringsplan. Bepaal wat u stopt, wat u verbetert en waar u groeit. Zo blijft de focus helder en betaalbaar.
Maak uw data op orde, want zonder betrouwbare cijfers is rapporteren en sturen moeilijk. Kies één bron voor kerncijfers en leg processen vast. Dat helpt bij CSRD-verzoeken van klanten. Het versnelt ook financiering bij bank of investeerder.
Start klein met AI en automatiseer waar de baten snel zichtbaar zijn. Test toepassingen op AVG- en AI Act-eisen. Betrek medewerkers vroeg, train ze en meet de effecten. Schaal pas op als de resultaten stabiel zijn.
Verken beschikbare steun, zoals RVO-regelingen en regionale programma’s. Kijk ook naar Europese initiatieven binnen Digital Europe en Horizon Europe. Gebruik pilotprojecten om te leren tegen lage kosten. Zo bouwt u stap voor stap aan een toekomstbestendige organisatie.