Voormalig GTST‑actrice Ellen Röhrman sprak recent openlijk over pesten en sociale veiligheid. Zij gaf toe dat zij vroeger anderen pestte uit onzekerheid. Haar verhaal zet het thema “sociale veiligheid op de werkvloer” opnieuw op de agenda in Nederland. Voor ondernemers en producenten is dit een moment om beleid, meldroutes en cultuur te toetsen.
Bekentenis benadrukt sociale veiligheid
De reflectie van Ellen Röhrman laat zien hoe persoonlijk gedrag kan doorslaan naar een onveilige werkomgeving. Pesten is geen privékwestie als het op de werkvloer gebeurt. Het raakt teams, opdrachten en het imago van betrokken organisaties. Dat geldt ook voor tijdelijke producties en projectteams.
Voor werkgevers zit de kern niet in incidenten achteraf oplossen, maar in preventie. Een duidelijke gedragscode helpt, maar cultuur en dagelijks voorbeeldgedrag wegen zwaarder. Leidinggevenden bepalen vaak de toon. Zij moeten grensoverschrijdend gedrag snel herkennen en stoppen.
Ook merken en opdrachtgevers lopen risico. Onveilige situaties kunnen leiden tot reputatieschade en contractbreuk. Producties met bekende namen vergroten die impact. Transparant handelen en hoor‑ en wederhoor zijn dan essentieel.
“Ik pestte anderen uit onzekerheid.” — Ellen Röhrman, in een recent interview
Pesten schaadt teams en merken
Pesten en roddelen maken samenwerking stroef en duur. Medewerkers melden zich vaker ziek of vertrekken. Dat kost geld en kennis. Klanten merken spanningen sneller dan gedacht, zeker bij zichtbare projecten.
Voor mkb’ers is het risico extra groot. Teams zijn klein en taken zijn verweven. Eén conflict kan de hele planning vertragen. Leveringsproblemen en boetes liggen dan op de loer.
Ook freelancers en uitzendkrachten voelen de impact. Zij spreken minder snel medewerkers aan met een vast contract. Zonder veilige meldroute blijven signalen onder de radar. Dat vergroot het risico op escalatie.
Arbowet vereist actief beleid
De Arbowet verplicht werkgevers om psychosociale arbeidsbelasting (PSA) te voorkomen. PSA is belasting door pesten, agressie, discriminatie of te hoge werkdruk. Werkgevers moeten risico’s in kaart brengen in een RI&E. Dat is een risico‑inventarisatie met een plan van aanpak.
Daar horen duidelijke regels, trainingen en een meldprocedure bij. Ook periodieke evaluatie is nodig. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan handhaven en boetes opleggen. Zeker als er geen RI&E is of afspraken niet worden nageleefd.
Bij gevoelige meldingen geldt de AVG. Werkgevers mogen alleen noodzakelijke gegevens verwerken. Leg bewaartermijnen vast en beperk toegang. Dit beschermt melder, beschuldigde en bedrijf.
Producties vragen extra waarborgen
In de audiovisuele sector werken veel freelancers en tijdelijke teams. Producties voor RTL Nederland en producenten als Banijay Benelux brengen strakke deadlines en hiërarchieën mee. Dat kan sociale veiligheid onder druk zetten. Heldere rolverdeling en aanspreekpunten zijn dan cruciaal.
Sectorbrede initiatieven bieden houvast. In de culturele en creatieve sector is Mores een bekend meldpunt voor ongewenst gedrag. Productiebedrijven werken daarnaast met gedragscodes op de set. Bij intieme scènes worden steeds vaker intimacy coordinators ingezet om grenzen te bewaken.
Ook opdrachtgevers dragen verantwoordelijkheid. Leg in contracten eisen vast over sociale veiligheid, training en meldroutes. Toets naleving tijdens de productie, niet alleen achteraf. Zo voorkom je dat beleid op papier blijft.
Vertrouwenspersoon en meldroutes
Een vertrouwenspersoon is een laagdrempelig aanspreekpunt bij ongewenst gedrag. Deze persoon luistert, geeft uitleg over stappen en verwijst door. Veel organisaties kiezen voor een externe vertrouwenspersoon. Dat voelt veilig voor medewerkers en freelancers.
Er ligt een wetsvoorstel om een vertrouwenspersoon voor veel werkgevers verplicht te maken. Op het moment van schrijven is dat voorstel nog niet van kracht. Ondernemers hoeven echter niet te wachten. Het inrichten van een vertrouwenspersoon is praktisch en relatief snel te regelen.
Borg ook een formele klachtenprocedure en escalatieroutes. Denk aan een onafhankelijke commissie of externe ombudsfunctie. Zorg dat de OR of personeelsvertegenwoordiging meekijkt. En bewaak privacy volgens de AVG.
Wat mkb nu kan doen
Begin met een korte cultuurcheck. Vraag medewerkers en vaste freelancers wat werkt en wat niet. Actualiseer de RI&E en voeg PSA‑risico’s toe met een concreet plan van aanpak. Koppel doelen aan meetbare acties, zoals training en voortgangsgesprekken.
Maak een bondige gedragscode in begrijpelijke taal. Beschrijf voorbeelden van gewenst en ongewenst gedrag. Train leiders en projectleiders om vroeg te signaleren en in te grijpen. Oefen met casussen uit de eigen praktijk.
Richt een veilige meldketen in. Benoem een interne of externe vertrouwenspersoon en publiceer contactgegevens zichtbaar. Bied anoniem melden waar dat kan, met zorgvuldige opvolging. Geef altijd terugkoppeling over de procedure en termijnen.
Leg afspraken vast in contracten met leveranciers en freelancers. Vraag naar bestaande gedragscodes en meldpunten bij partners. Evalueer na elke productie of project wat beter kan. Zo wordt sociale veiligheid onderdeel van dagelijks ondernemen.