Het Nederlandse onderzoeksbureau Profundo viert dit jaar zijn 25-jarig bestaan. Oprichter Jan Willem van Gelder blikt terug op een kwarteeuw bedrijvenonderzoek met impact. De organisatie werkt vanuit Nederland, voor klanten in Europa en daarbuiten. De mijlpaal is actueel omdat regels voor duurzaamheid en ketentransparantie snel strenger worden.
25 jaar bedrijvenonderzoek
Profundo onderzoekt al decennia hoe bedrijven geld verdienen en wat dat betekent voor mens en milieu. Het bureau brengt handelsketens, financiële stromen en bedrijfsbesluiten in kaart. Het doel is feiten op tafel krijgen zodat beleid en praktijk kunnen verbeteren. Daarmee bedient Profundo zowel maatschappelijke organisaties als bedrijven en financiers.
De focus ligt op sectoren met grote ketenrisico’s, zoals voedsel, energie en textiel. In zulke ketens zijn veel schakels, vaak in verschillende landen. Dat maakt toezicht lastig en fouten duur. Onafhankelijk onderzoek helpt om risico’s en oplossingen concreet te maken.
De aanpak van Profundo sluit aan bij wat bedrijven nodig hebben voor rapportages en risicobeheer. Steeds meer informatie moet controleerbaar en herleidbaar zijn. Dat geldt niet alleen voor grote beursfondsen. Ook toeleveranciers en mkb’ers krijgen deze vragen op hun bord.
Ketenkennis wordt randvoorwaarde
De Europese regels maken ketenkennis onmisbaar. De CSRD verplicht grote bedrijven om te rapporteren over hun impact, risico’s en plannen; dat raakt hun leveranciers direct. De aankomende CSDDD legt zorgplichten vast voor mensenrechten en milieu in de hele waardeketen. De EU-ontbossingsverordening (EUDR) vraagt om bewijs waar grondstoffen vandaan komen.
Voor ondernemers betekent dit: minder mooie woorden, meer harde data. Wie zijn keten niet kent, loopt operationele en juridische risico’s. Contracten bevatten steeds vaker due-diligence-eisen. Onderzoekspartners zoals Profundo bouwen daarvoor ketenanalyses en risicoprofielen.
Ook in Nederland schuift beleid dezelfde kant op, al gaat nationale wetgeving in stappen. Het eerdere wetsvoorstel voor internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen kreeg nog geen definitieve landing. Daardoor kijken veel bedrijven vooral naar de Europese kaders. Praktisch voorbereiden is desondanks nodig, omdat klanten daar nu al op sturen.
Due diligence betekent: risico’s in je keten kennen, voorkomen waar mogelijk, beperken waar nodig en laten zien wat je doet en wat het oplevert.
Data én bewijs tellen
Bedrijven rapporteren steeds vaker met meetbare indicatoren. Denk aan uitstoot per product, leefbaar loon in de keten of herkomst van grondstoffen. Zulke gegevens moeten verifieerbaar zijn. Onderzoeksorganisaties combineren daarom documenten, handelsdata en lokale informatie.
Europese regels vragen niet alleen om plannen, maar ook om aantoonbare resultaten. Dat verandert het gesprek met bank, investeerder en afnemer. Niet de beleidszin telt, maar het bewijs erachter. Onafhankelijke data en methodes geven vertrouwen in de uitkomst.
Wie met leveranciersdata werkt, moet rekening houden met privacy en vertrouwelijkheid. De AVG stelt eisen aan het verwerken van persoonsgegevens. Bedrijfsgeheimen kunnen worden beschermd via duidelijke afspraken. Transparantie en zorgvuldigheid moeten dus hand in hand gaan.
Gevolgen voor Nederlandse mkb’ers
Mkb’ers krijgen eisen via hun klanten, ook als ze zelf niet onder CSRD of CSDDD vallen. Grote afnemers vragen om risicoscans, verbeterplannen en klachtenprocedures. Dat kost tijd, maar kan ook marktkansen geven. Leveranciers die klaar zijn, winnen vaak opdrachten.
Een praktische start is het in kaart brengen van de keten. Welke producten komen waar vandaan, en via wie? Welke risico’s horen daarbij, en wat is al geregeld? Daarna volgt een plan met prioriteiten en meetpunten.
Er is hulp beschikbaar. De Kamer van Koophandel en RVO bieden stappenplannen en vouchers voor advies bij internationalisering en verduurzaming. Brancheorganisaties ontwikkelen sectorstandaarden. Zo kunnen ondernemers voldoen aan regels en tegelijk slimmer inkopen.
Van onderzoek naar verandering
Onderzoek heeft pas waarde als het leidt tot beter beleid en betere praktijk. Bedrijven gebruiken analyses om in te kopen met duidelijke voorwaarden. Financiers scherpen uitsluitingslijsten en engagement aan. Overheden passen subsidies en aanbestedingen aan op controleerbare eisen.
Voor ondernemers werkt een cyclische aanpak: risico’s vaststellen, maatregelen testen, resultaten meten en bijsturen. Dat sluit aan op Europese rapportages, die vragen om doelen én voortgang. Zo wordt duurzaamheidsbeleid onderdeel van het gewone bedrijfsproces. Het verkleint tegelijk juridische en reputatierisico’s.
Profundo positioneert zich op dat kruispunt van data en besluitvorming. De lessen uit 25 jaar dossierkennis helpen om prioriteiten te stellen. Welke ketenschakel pakt u eerst aan, en welke bewijslast is genoeg? Zulke keuzes bepalen kosten, snelheid en effect.
Vooruitblik: van last naar kans
De druk op ketentransparantie neemt de komende jaren nog toe. Implementatie van CSDDD en strengere controles op EUDR zetten de toon. Bedrijven die nu processen inrichten, besparen later kosten. Ze kunnen bovendien sneller inspelen op nieuwe markteisen.
Samenwerking wordt belangrijker. Data delen in de keten, gezamenlijke audits en sectorafspraken verlagen lasten voor individuele bedrijven. Onderzoeksbureaus en brancheverenigingen kunnen standaarden helpen maken. Dat maakt vergelijken en controleren eenvoudiger.
Het 25-jarig bestaan van Profundo laat zien dat feitelijk, onafhankelijk onderzoek vaste waarde heeft gekregen. Voor ondernemers draait het niet om meer papier, maar om betere keuzes met bewijs. Wie dat principe omarmt, maakt van regelgeving een concurrentievoordeel. Daarmee wordt duurzaamheid onderdeel van gezond ondernemen.