De federale overheid voert een nieuwe bijdrageregeling in voor zelfstandigen die de wettelijke pensioenleeftijd bereiken. Het gaat om de manier waarop sociale bijdragen worden betaald wanneer ondernemers blijven doorwerken. De uitvoering gebeurt via het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) en de sociale verzekeringsfondsen. Doel is meer duidelijkheid, keuzevrijheid en behoud van bescherming voor zelfstandigen in België, met impact voor mkb’ers en grensondernemers in de EU.
Keuze vanaf pensioenleeftijd
Zelfstandigen die blijven werken na de pensioenleeftijd krijgen een keuze in hun bijdrageprofiel. Zij kunnen aangeven hoe zij bijdragen willen blijven betalen en welke sociale bescherming daarbij hoort. Wie niet reageert op de melding van het fonds, blijft automatisch in een beschermde optie. Zo blijven sociale rechten behouden zonder extra actie.
De sociale verzekeringsfondsen informeren ondernemers rechtstreeks over de beschikbare opties. In die communicatie staat welke bescherming hoort bij elke keuze. Ook staat er hoe en binnen welke termijn moet worden gereageerd. Dit voorkomt dat ondernemers onbedoeld rechten verliezen.
De regeling richt zich op zelfstandigen met en zonder personeel. Dat geldt dus voor eenmanszaken, vrije beroepers en bv’s waarbij de bestuurder sociaal verzekerd is als zelfstandige. Voor deeltijdse doorwerkers verandert vooral de afstemming tussen inkomen, bijdragen en rechten.
Wat verandert financieel
Na de pensioenleeftijd verandert de manier waarop sociale bijdragen worden berekend en toegekend. Bijdragen zijn verplichte betalingen die sociale rechten financieren, zoals zorg en pensioen. De nieuwe regeling geeft ruimte om bijdragen beter te laten aansluiten op het inkomen na pensionering. Zo kunnen doorwerkende ondernemers hun lasten en bescherming evenwichtiger organiseren.
Ondernemers krijgen duidelijkheid over wat minimaal nodig is om verzekerd te blijven. Ook wordt zichtbaar wanneer extra bijdragen geen extra rechten meer opleveren. Dat voorkomt overbetaling en helpt bij plannen van cashflow. Voor mkb’ers met wisselende omzet is die voorspelbaarheid belangrijk.
Administratief verloopt dit via het eigen sociaal verzekeringsfonds, zoals Acerta, Liantis, Securex of Xerius. Zij verwerken de keuze en passen de voorschotten aan. Op het moment van schrijven kunnen formulieren en termijnen per fonds licht verschillen. Controleer daarom de instructies in de ontvangen brief of in het online klantenportaal.
Sociale bijdragen zijn verplichte betalingen van zelfstandigen aan het sociale zekerheidsstelsel. Ze geven recht op onder meer zorg, gezinsbijslag en pensioenopbouw.
Bescherming blijft standaard
De kern van de nieuwe aanpak is dat bescherming niet wegvalt als iemand niets doet. Wie niet reageert, blijft beschermd binnen de standaardoptie van het fonds. Dat beperkt het risico op gaten in verzekering of zorg. Vooral voor ondernemers met weinig tijd of administratieve last is dit een belangrijk vangnet.
De standaardoptie omvat de basisrechten die horen bij het statuut van zelfstandige op of na de pensioenleeftijd. Denk aan toegang tot gezondheidszorg en het behoud van opgebouwde rechten. Detailinvulling kan per fonds en situatie verschillen. Daarom blijft persoonlijk advies aanbevolen.
Wel kan de standaardoptie financieel niet altijd de beste keuze zijn. Bij een laag of wisselend inkomen kan een andere optie voordeliger uitpakken. Een korte check met boekhouder of sociaal secretariaat voorkomt verrassingen. Zo blijft de balans tussen kosten en dekking passend.
Rol van fondsen en RSVZ
Het RSVZ zet de juridische kaders uit en controleert de uitvoering. De sociale verzekeringsfondsen vertalen dit naar concrete stappen voor ondernemers. Zij versturen brieven, beheren online modules en passen voorschotten aan. Ook beantwoorden zij vragen over rechten en plichten.
Belangrijk is dat ondernemers tijdig reageren als zij willen afwijken van de standaardoptie. Fondsberichten noemen een duidelijke reactietermijn. Wie toch te laat is, kan vaak later nog wijzigen, maar soms pas voor toekomstige kwartalen. Dat kan tijdelijk meer kosten of minder dekking geven.
Voor wie in verschillende hoedanigheden actief is, bijvoorbeeld bestuurder van een bv en zelfstandig adviseur, kan de situatie complex zijn. Fondsen vragen dan extra gegevens om de juiste bijdrage te bepalen. Dit voorkomt dubbele betaling of het verlies van rechten. Bewaar daarom inkomensbewijzen en pensioenbesluiten goed.
EU- en Nederland-context
Voor grensondernemers geldt Europese coördinatie van sociale zekerheid via Verordening (EG) 883/2004. Die bepaalt in welk land u sociaal verzekerd bent als u in meerdere landen werkt. Dubbele bijdragen moeten zo worden vermeden. De nieuwe Belgische regeling verandert niets aan die Europese hoofdregel, maar wel aan de opties binnen België.
Nederlandse zzp’ers met activiteiten in België moeten extra letten op de juiste aanwijsregels. De A1-verklaring toont in welk land premies verschuldigd zijn. Bij pensionering en doorwerken kan de situatie verschuiven. Overleg daarom met de Sociale Verzekeringsbank (SVB) of het RSVZ.
Voor werkgevers en opdrachtgevers speelt ook de AVG bij het verwerken van persoonsgegevens rond pensioen en bijdragen. Verwerk alleen noodzakelijke gegevens en bewaar die niet langer dan nodig. Dit verkleint privacyrisico’s. Het is verstandig dit in verwerkersovereenkomsten vast te leggen.
Wat ondernemers nu doen
Controleer de brief of e-mail van uw sociaal verzekeringsfonds zodra die binnenkomt. Bepaal of de standaardbescherming past bij uw inkomen en risico’s. Maak een eenvoudige rekensom voor netto-inkomen, bijdragen en dekking. Vraag uw boekhouder om een scenariovergelijking.
Bevestig uw keuze binnen de genoemde termijn, ook als u de standaardoptie wilt houden. Bewaar de bevestiging en pas uw financiële planning aan. Controleer elk kwartaal of voorschotten en facturen kloppen. Zo voorkomt u naheffingen of onterechte terugbetalingen.
Werkt u over de grens of in meerdere rollen, verzamel dan alle bewijsstukken. Denk aan A1-verklaring, pensioenbesluit en recente inkomenscijfers. Neem bij twijfel contact op met uw fonds of het RSVZ. Dat bespaart later administratieve correcties en kosten.