Varkenshouder Maartin van der Velden stopt met zijn bedrijf in Nederland. Hij neemt dit besluit na jaren van tegenwerking en onzekerheid rond regels en vergunningen. De ondernemer zegt dat de druk hem slapeloze nachten opleverde. Het stoppen volgt in een periode waarin veel agrarische bedrijven worstelen met lange procedures en veranderend beleid.
Ondernemer stopt door tegenwerking
Van der Velden ervaart al langere tijd obstakels bij het runnen en aanpassen van zijn bedrijf. Het gaat vaak om bezwaren, wisselend beleid en onduidelijkheid over vergunningen. De combinatie leidde tot hoge kosten, tijdverlies en mentale druk.
Voor veel mkb-ondernemers in de landbouw zijn lange procedures moeilijk te dragen. Elke investering in stallen, emissietechniek of mestverwerking vraagt papieren en goedkeuring. Als die trajecten vastlopen, raakt de bedrijfsvoering direct in gevaar.
Ook op lokaal niveau lopen belangen door elkaar. Omwonenden, gemeenten en provincies wegen gezondheid, natuur en leefbaarheid mee. Zonder voorspelbare besluitvorming durven ondernemers minder te investeren.
Vergunningen blijven struikelblok
Een groot knelpunt is de natuurvergunning, die nodig is als een bedrijf effect kan hebben op beschermde natuur. De regels komen voort uit Europese Natura 2000-doelen en worden in Nederland door provincies uitgevoerd. Sinds de invoering van de Omgevingswet zijn verschillende toestemmingen samengevoegd, maar de praktijk blijft complex.
De Raad van State maakte in 2019 een einde aan het PAS-beleid, waardoor duizenden bedrijven in onzekerheid kwamen. Rekenprogramma’s zoals AERIUS en beperkte ‘stikstofruimte’ zetten extra druk op uitbreidingen en modernisering. Daardoor schuiven ondernemers investeringen vooruit of haken geheel af.
Een natuurvergunning is een toestemming om te ondernemen als er mogelijk effect is op beschermde natuur, zoals Natura 2000-gebieden.
Provincies verschillen in aanpak, tempo en prioriteit. Dat maakt plannen voor boeren en financiers lastig. Zonder duidelijke planning en doorlooptijden lopen bedrijfsrisico’s op.
Financiële druk neemt toe
Naast vergunningen is de kostendruk sterk toegenomen. Voer-, energie- en financieringskosten zijn de afgelopen jaren gestegen, terwijl opbrengstprijzen schommelen. Fluctuaties maken het lastig om investeringen in emissiereductie en dierenwelzijn terug te verdienen.
Banken vragen om een zekere kasstroom en langjarige zekerheid. Als beleid en vergunningen niet vaststaan, daalt de investeringsbereidheid. Zo ontstaat een vicieuze cirkel van uitstel en waarde-erosie.
Controle en handhaving leggen extra eisen op aan bedrijfsvoering. Dat is logisch vanuit gezondheid en milieu, maar de stapeling van regels werkt zwaar voor kleinere bedrijven. Vooral wanneer processen en eisen meerdere keren per jaar veranderen.
Keuzes en regelingen op tafel
Ondernemers die willen doorgaan, reorganiseren of stoppen hebben verschillende routes. Er zijn beëindigings- en verduurzamingsregelingen via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en provincies. Denk aan eerdere saneringsregelingen voor varkenshouderijen en uitkoopregelingen voor piekbelasters.
De status van deze programma’s verandert, met inschrijfrondes en budgetten die per periode verschillen. Op het moment van schrijven doen ondernemers er goed aan updates van RVO en provincie te volgen. Ook het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) biedt ecoregelingen voor duurzamere bedrijfsvoering.
Voor wie wil investeren, helpen heldere termijnen en meetbare doelen om financiering rond te krijgen. Juridische en technische begeleiding verkleint het risico op procedures. Transparantie over doorlooptijden geeft ondernemers en banken vertrouwen.
Brede impact op keten en regio
Het stoppen van individuele bedrijven raakt de hele keten: slachterijen, transporteurs en voerleveranciers. Minder aanbod kan regionale werkgelegenheid en logistiek veranderen. Bedrijven moeten processen aanpassen of volumes herverdelen.
In landelijke gebieden kan de economische basis verschuiven als meer veehouders stoppen. Gemeenten zoeken dan nieuwe invulling voor vrijkomende locaties, bijvoorbeeld via de omgevingsvisie. Heldere regels voor functiewijziging zijn dan belangrijk.
Europees beleid blijft richtinggevend, zoals de Nitraatrichtlijn voor mest en waterkwaliteit. Nationale uitwerking bepaalt uiteindelijk de ruimte voor ondernemers. Balans tussen natuurdoelen en ondernemerschap is cruciaal om verdere uitstroom te voorkomen.