Provincie Overijssel wijst Wierden aan als proefgebied voor de drinkwatervoorziening. In het pilotproject testen de gemeente Wierden, Vitens en Waterschap Vechtstromen nieuwe maatregelen tegen schaarste. De eerste activiteiten starten dit jaar en lopen enkele maanden. Het initiatief moet zekerheid geven over schoon en voldoende drinkwater voor inwoners en bedrijven, en kan kansen bieden voor ondernemers via subsidie voor waterbesparing in het mkb in Nederland.
Wierden wordt testlocatie
De provincie kiest Wierden om in de praktijk te testen wat werkt tegen toenemende droogte en groeiende watervraag. Het gaat om een pakket van maatregelen, zoals waterbesparing, extra infiltratie en slimmer beheer van het netwerk. Doel is om sneller te leveren wat nodig is, met zo min mogelijk druk op natuur en landbouw.
Vitens leidt de operationele kant en kijkt naar winning, distributie en lekverlies. Gemeente Wierden verzorgt lokale afstemming, zoals werkzaamheden in de openbare ruimte en tijdelijke omleidingen. Waterschap Vechtstromen beoordeelt effecten op grond- en oppervlaktewater en bewaakt de waterbalans.
De aanpak moet ook laten zien hoe besluitvorming sneller kan onder de Omgevingswet. In de pilot wordt gewerkt met gebiedsafspraken en duidelijke meetpunten. De lessen moeten later toepasbaar zijn in andere delen van Overijssel.
Druk op drinkwatervoorraad
Droge zomers en bevolkingsgroei zetten de drinkwatervoorraad onder druk, vooral op hoge zandgronden in Oost-Nederland. Ook bedrijven vragen stabiele levering, met pieken in warme perioden. Tegelijk wil de provincie natuur en landbouw beschermen tegen verdroging.
Die combinatie vergroot de urgentie om nieuwe bronnen, besparing en hergebruik te combineren. Alleen meer winnen is niet genoeg en vaak ook niet wenselijk. Daarom richt de pilot zich op een mix van maatregelen in de hele keten, van bron tot kraan.
Het project past in landelijke plannen voor waterzekerheid in de komende jaren. Provincies moeten zoekgebieden voor drinkwaterwinning aanwijzen en de druk op bestaande bronnen verminderen. Praktijkproeven zoals in Wierden geven inzicht wat snel en betaalbaar schaalbaar is.
Gevolgen voor Wierden en mkb
Bewoners kunnen tijdelijke werkzaamheden merken, zoals aanleg van infiltratievoorzieningen of vervangingen van leidingen. Ook kan er meer meting komen om verbruik en pieken beter te begrijpen. De pilot verandert niets aan de prijs van drinkwater op korte termijn, maar kan storingen en piekdruk verminderen.
Voor ondernemers in Wierden kan het betekenen dat eigen grondwaterputten en beregening scherper worden beoordeeld. Nieuwe vergunningen lopen via de Omgevingswet, die regels voor milieu, ruimte en water bundelt in één systeem. Bedrijven die minder grondwater willen gebruiken, kunnen overstappen op regenwateropvang of recirculatie.
De gemeente kan bij nieuwbouw extra eisen stellen aan waterberging en hergebruik, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen. Dat verkleint piekbelasting van het netwerk en helpt bij vergunningverlening. Het is verstandig dat mkb’ers nu al een water-audit doen om snelle besparingen te vinden.
Wetgeving stuurt de aanpak
De Omgevingswet, sinds 2024 van kracht, bundelt regels en vergunningen voor bouwen, milieu en water. De provincie gaat over grondwateronttrekking, het waterschap over waterbeheer, en de gemeente over ruimtelijke inpassing. Dit moet procedures duidelijker maken en dubbel werk voorkomen.
Daarnaast gelden Europese regels, zoals de Drinkwaterrichtlijn en de Kaderrichtlijn Water. Die verplichten lidstaten om kwaliteit te waarborgen en waterbronnen te beschermen. In Nederland zijn deze eisen verwerkt in het Drinkwaterbesluit en provinciale verordeningen.
Bij inzet van slimme meters en sensoren geldt de AVG voor bescherming van persoonsgegevens. Meetdata moet zo veel mogelijk geanonimiseerd of geaggregeerd zijn. Transparantie over doel, bewaartermijn en toegang is onderdeel van de pilotafspraken.
De Europese Drinkwaterrichtlijn (2020/2184) verplicht een risico-aanpak van bron tot kraan en vraagt lidstaten om continu kwaliteit en leveringszekerheid te borgen.
Kansen en subsidies voor mkb
De pilot creëert vraag naar waterbesparende technieken en onderhoud, van lekdetectie tot recirculatie. Installateurs, ingenieursbureaus en aannemers uit de regio kunnen meedingen naar opdrachten. Voor mkb’ers kan waterbesparing direct lagere kosten en minder productiestops opleveren.
Ondernemers kunnen fiscaal voordeel aanvragen via RVO-regelingen als MIA en Vamil voor waterbesparende bedrijfsmiddelen. Europese programma’s, zoals LIFE of regionale EFRO-fondsen, steunen soms projecten voor water en klimaatadaptatie. Het loont om tijdig te checken welke subsidie voor waterbesparing in het mkb in Nederland beschikbaar is op het moment van schrijven.
Bedrijven die nu investeren, zijn beter voorbereid op droogterestricties in de zomer. Ook bij aanbestedingen van Vitens of de provincie helpt het om aantoonbare besparing en innovatie te bieden. Dat vergroot de kans op gunning en langdurige contracten.
Volgende stappen en risico’s
De partners starten met nulmetingen, planning en omgevingscommunicatie. Daarna volgen gerichte maatregelen in straten, wijken en op bedrijventerreinen. Evaluaties bepalen wat werkt en wat opgeschaald kan worden in Overijssel.
Belangrijke risico’s zijn vertraging in vergunningen, beperkte capaciteit bij uitvoerders en onverwachte effecten op natuur. Heldere monitoring en bijsturing zijn nodig om die risico’s te beperken. Ook moeten kosten en baten eerlijk verdeeld worden tussen overheid, bedrijven en burgers.
Als de resultaten positief zijn, kan de aanpak naar andere gemeenten in Twente en Salland. Dan wordt de pilot een blauwdruk voor snellere besluitvorming en slimme investeringen. Zo ontstaat stap voor stap meer zekerheid over drinkwater, ook bij droogte en groeiende vraag.