In Europa is het eerste koolstofvrije aluminium drankblikje gepresenteerd. Het blikje is gemaakt met aluminium dat zonder directe CO2-uitstoot is gesmolten. De technologie komt van ELYSIS, een joint venture van Alcoa en Rio Tinto. De lancering is deze maand gedaan om de uitstoot in de verpakkingsketen te verlagen.
Koolstofvrij blik nu realiteit
Het nieuwe blikje gebruikt aluminium dat tijdens het smelten geen CO2 uitstoot. Dat kan doordat de gebruikte anodes in de elektrolyse niet verbranden en alleen zuurstof vrijkomt. Voor de stroom is hernieuwbare energie ingezet, wat de totale voetafdruk verder verlaagt.
Producenten spreken van “koolstofvrij” wanneer de directe emissies van het smelten zijn geëlimineerd. Restemissies uit mijnbouw, transport of walsen kunnen er nog zijn. Die worden vaak geminimaliseerd of gecompenseerd, maar vallen buiten de kern van de smelttechnologie.
De eerste oplage is beperkt en bedoeld voor praktijkproeven bij drankmerken. Op het moment van schrijven gaat het om pilotvolumes. Opschaling volgt zodra leverketens en certificering op orde zijn.
Technologie achter het aluminium
ELYSIS vervangt de traditionele koolstofanode door een inerte anode. Daardoor ontstaat in de cel zuurstof in plaats van CO2. Dit vermindert de directe uitstoot tot nul tijdens de elektrolyse.
De techniek vraagt veel groene stroom. Zolang die beschikbaar is, kan de totale klimaatimpact sterk dalen. Dat past bij de elektrificatie-agenda van de Europese industrie.
Aluminium blijft oneindig recyclebaar zonder verlies aan kwaliteit. Door primair koolstofvrij aluminium te combineren met hoog recyclaat daalt de impact verder. Dat is vooral relevant voor veelgebruikte verpakkingen zoals drankblikjes.
Europese regels drukken tempo
De nieuwe EU-verordening voor verpakkingen (PPWR) stelt eisen aan recyclebaarheid en afvalreductie. Dat stimuleert ontwerpkeuzes die hergebruik en recycling verbeteren. Een koolstofarm basismateriaal helpt producenten aan te haken bij deze lijn.
Ook het Europese emissiehandelssysteem (ETS) verhoogt de druk op CO2-intensieve productie. ETS is een systeem waarbij bedrijven emissierechten moeten inkopen voor hun uitstoot. Koolstofvrij smelten verlaagt die kosten en reduceert risico’s.
Daarnaast gaat het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) import van CO2-intensief aluminium belasten. Europese productie met lage uitstoot krijgt zo een concurrentievoordeel. Dat kan investeringen in nieuwe smelters en walserijen in de EU versnellen.
Gevolgen voor Nederlandse ondernemers
Voor Nederlandse drankproducenten en retailers telt vooral de daling van scope 3-uitstoot. Scope 3 is de indirecte uitstoot in de keten, zoals die van verpakkingen. Minder ketenuitstoot helpt bij rapportages onder de CSRD, de Europese verslaggevingsplicht.
Mkb’ers zoals brouwerijen en frisdrankmakers krijgen meer keuze in lage‑emissie verpakkingen. Leveringszekerheid en prijs blijven wel aandachtspunten. Contracten met blikleveranciers zullen hierop worden aangepast.
Bedrijven die verduurzamen kunnen steun zoeken bij bestaande instrumenten. Denk aan MIA/Vamil voor circulaire investeringen en SDE++ voor groene stroomproductie in Nederland. Advies via RVO en de KvK kan helpen bij selectie en inkoop.
Prijs, volumes en inkoop
Op het moment van schrijven zijn de volumes beperkt en de prijs hoger dan standaardblik. Die “groene premie” is gebruikelijk in de opstartfase van nieuwe technologie. Schaalvergroting en lange‑termijncontracten moeten de meerprijs verlagen.
Inkopers vragen steeds vaker om materiaalpaspoorten en EPD’s. Een EPD is een milieuproductverklaring met cijfers over de levenscyclus. Dit maakt vergelijking met conventioneel aluminium mogelijk.
Retailers en A-merken leggen in tenderdocumenten CO2-grenzen vast. Dat verplaatst de vraag richting materialen met aantoonbaar lage voetafdruk. Koolstofvrij primair aluminium past in die inkoopcriteria.
Claims moeten controleerbaar zijn
Duurzaamheidsclaims over “koolstofvrij” moeten onderbouwd worden met LCA-methodes. Een LCA is een levenscyclusanalyse die de totale milieu-impact meet. Certificering volgens ISO 14067 of vergelijkbare standaarden biedt houvast.
De Europese Green Claims-richtlijn gaat strenger toezien op milieubeloften. Ook de ACM in Nederland handhaaft met de Leidraad Duurzaamheidsclaims. Bedrijven riskeren reputatieschade en boetes bij onjuiste claims.
Transparante data in de keten is daarom noodzakelijk. Leveranciers zullen emissies per kilo aluminium en per blik moeten rapporteren. Dat maakt rapportages onder CSRD en inkoopvergelijkingen betrouwbaar.
Recycling en statiegeld versterken effect
Nederland kent statiegeld op blikjes, wat inzameling en recycling vergroot. Een hogere retourgraad levert meer schoon schroot. Dat kan direct terug de smelt in en bespaart energie.
Een robuuste kringloop maakt de klimaatwinst van koolstofvrij primair aluminium groter. Minder nieuw metaal is nodig als er voldoende recyclaat is. Zo dalen kosten en emissies tegelijk op termijn.
In Europa wordt rond 76% van alle drankblikjes gerecycled, een van de hoogste percentages voor consumentenverpakkingen.
Voor ondernemers ligt hier een praktische kans. Door duidelijke retourinformatie op verpakkingen en goede logistiek stijgt de inzameling. Dat sluit aan bij zowel milieu-eisen als kostenbeheersing.