In zaal Rinus staat een informatieochtend over de Aziatische hoornaar op het programma. Sprekers leggen uit hoe je de soort herkent en wat je wél en niet mag doen bij een nest. De bijeenkomst is bedoeld voor imkers, hoveniers, gemeenten en andere organisaties die buiten werken. Doel is om meldingen te versnellen en schade aan bijenvolken en bedrijfsvoering te beperken.
Aanpak is nu urgent
De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is een invasieve wespensoort die zich snel verspreidt in de Benelux. De soort jaagt op honingbijen en andere bestuivers, wat direct raakt aan bijenhouders en fruitteelt. Ook buitenwerkers zoals hoveniers, bouwbedrijven en logistieke diensten lopen veiligheidsrisico’s bij nesten. Een gecoördineerde aanpak helpt om incidenten te voorkomen en kosten te beperken.
Voor Nederland valt de aanpak onder de verantwoordelijkheid van de provincies en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). BIJ12, de gezamenlijke uitvoeringsorganisatie van de provincies, ondersteunt de landelijke coördinatie. In België werken provincies, gemeenten en natuurinstituten aan meldpunten en snelle bestrijding. Een lokale info-ochtend helpt partijen op één lijn te krijgen over signaleren, melden en veilig handelen.
De Europese Unie verplicht lidstaten tot preventie en snelle respons bij invasieve soorten via Verordening 1143/2014. Die wet vraagt om vroegtijdige detectie, melding en risicobeperking. Voor ondernemers betekent dit: procedures op orde, personeel instrueren en samenwerken met bevoegde instanties. Zo worden vertragingen en aansprakelijkheidsrisico’s kleiner.
Herkennen en direct melden
Herkennen begint met kleur en gedrag. De Aziatische hoornaar is donker, met een gele band op het achterlijf en opvallend gele poten. Nesten zitten vaak hoog in bomen of onder dakranden, en werksters “hawken” bij kasten van imkers. Verwar de soort niet met de Europese hoornaar, die bruiner is en een ander gedrag laat zien.
Bij een vermoeden geldt: afstand houden en melden, niet zelf ingrijpen. In Nederland kan dat via het meldpunt van de NVWA of via provinciale kanalen die BIJ12 bundelt. Gemeenten en natuurorganisaties gebruiken meldingen voor snelle verificatie en planning van nestverwijdering. In België bestaan vergelijkbare meldpunten op provinciaal of regionaal niveau.
Goede meldingen bevatten locatie, datum, foto’s en een korte beschrijving van het gedrag. Dit verkort de tijd tussen melding en actie. Voor bedrijven loont het om een vaste interne contactpersoon aan te wijzen die meldingen controleert en doorzet. Dat voorkomt ruis en dubbele registraties.
De Aziatische hoornaar is een invasieve wespensoort die honingbijen aanvalt en voor risico’s zorgt bij werken in de buitenruimte.
Veilig bestrijden: wie en hoe
Nesten verwijderen is werk voor gespecialiseerde bestrijders. Zij beschikken over beschermingsmiddelen en, waar nodig, vergunningen voor middelengebruik. Zelf ingrijpen vergroot de kans op steken en juridische problemen. Werkplekken moeten daarom worden afgezet, en werkzaamheden tijdelijk stilgelegd als een nest wordt vermoed.
Werkgevers vallen onder de Arbowet, die een veilige werkomgeving verplicht stelt. Leg het risico van hoornaarnesten vast in de RI&E, de risico-inventarisatie en -evaluatie. Instrueer personeel over herkennen, meldroutes en het stoppen van werk bij gevaar. Zo voldoet u aan de zorgplicht en voorkomt u ongevallen.
Gebruik van bestrijdingsmiddelen is in Nederland strikt geregeld via de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Alleen gecertificeerde professionals mogen dergelijke middelen toepassen. Overheden controleren daarop en kunnen boetes opleggen bij overtredingen. Dit onderstreept waarom uitbesteden de norm is.
Kosten, dekking en subsidies
De kosten voor nestverwijdering verschillen per regio en situatie. In veel Nederlandse provincies wordt de bestrijding van de Aziatische hoornaar (deels) publiek gefinancierd. Gemeenten of provincies contracteren dan gespecialiseerde bedrijven en dekken de rekening. Voor melders of imkers zijn er dan meestal geen kosten.
Staat financiering niet vast, overleg dan met de gemeente of provincie over de procedure. Bedrijven die vaak buiten werken kunnen afspraken maken met opdrachtgevers over wie betaalt bij verstoring door een nest. Zo voorkomt u discussie achteraf en blijft de planning voorspelbaar. Leg de afspraken vast in contracten of werkinstructies.
RVO publiceert regelingen voor natuur, biodiversiteit en risico-preventie die organisaties kunnen helpen bij opleiding of materieel. Deze subsidies veranderen regelmatig, dus controleer voorwaarden op het moment van schrijven. Voor schade aan teelten kunnen provinciale loketten via BIJ12 soms adviseren over vergoedingen. Een goede administratie van incidenten vergroot de kans op passende steun.
Wat ondernemers nu doen
Maak een kort stappenplan voor meldingen en werkstillegging bij vermoedens van een nest. Wijs één verantwoordelijke aan die contact houdt met NVWA, gemeente of provinciale dienst. Train buitenteams en receptionistes in basisherkenning en veilige afstand bewaren. Herhaal die instructie aan het begin van het hoogseizoen.
Leg in de RI&E vast waar uw risico’s het grootst zijn, zoals laadkuilen, gevels met veel insecten, boomranden en daken. Stel werkinstructies op voor hoveniers, bouw- en onderhoudsteams en bezorgdiensten. Voor imkers: combineer meldroutes met seizoenscontroles rond kasten. Dat verhoogt de kans op vroege detectie.
Maak tot slot afspraken met een gecertificeerde bestrijder of gebruik het provinciale meldpunt voor snelle inzet. Communiceer duidelijk met omwonenden en personeel bij een afsluiting van het terrein. Zo blijft de bedrijfsvoering veilig en voldoet u aan wet- en regelgeving. Dat bespaart tijd, kosten en mogelijke aansprakelijkheid.