Techinvesteerder Kris Naudts slaat alarm over de positie van België in kwantumtechnologie. Hij zegt dat het land alle ingrediënten heeft om mee te tellen, maar dat de tijd dringt om echt door te pakken. België, met zwaartepunten rond imec en universiteiten, dreigt anders terrein te verliezen aan buurlanden. Naudts roept overheid en investeerders op om nu grotere stappen te zetten in financiering en toepassingen.
België mist nog snelheid
Naudts ziet sterke wetenschap en infrastructuur, maar te weinig tempo richting markt. Imec, KU Leuven en UGent leveren wereldwijd talent en patenten. Toch blijft de stap van lab naar bedrijf vaak hangen. Het risico is dat start-ups verhuizen naar landen met snellere besluitvorming en meer kapitaal.
Hij wijst op het belang van duidelijke keuzes en regie. België kent verschillende bestuurslagen, wat projecten kan vertragen. Een gezamenlijke agenda van federale overheid en gewesten moet prioriteit krijgen. Zo ontstaat voorspelbaarheid voor ondernemers en investeerders.
De concurrentie in Europa is toegenomen. Nederland investeert via Quantum Delta NL structureel in kennis, talent en start-ups. Duitsland en Frankrijk sturen actief op industriële toepassingen. Zonder versnelling verliest België deals, mensen en toeleveranciers.
Geldgat bij deeptech-schaal
De grootste hobbel is financiering in de groeifase. Deeptech vraagt veel tijd en kapitaal voordat er omzet is. Belgische fondsen als PMV en SRIW kunnen hier meer cofinancieren met particuliere investeerders. Ook corporate venture capital uit de halfgeleider- en telecomsector is nodig.
Europa biedt instrumenten, maar die worden niet altijd benut. De EIC Accelerator en EIC Scale-Up bieden grote tickets, inclusief equity. InvestEU kan risico’s afdekken voor banken. Een nationaal of Benelux-groeifonds kan die middelen bundelen en sneller inzetten.
Publieke inkoop helpt de markt op gang brengen. Overheden kunnen als eerste klant optreden voor sensoren, quantum key distribution of meetapparatuur. Dergelijke pre-commerciële trajecten verlagen risico’s voor mkb’ers. Ze versnellen ook certificering en internationale doorbraak.
Imec geeft unieke voorsprong
België heeft met imec een zeldzame troef in halfgeleiders en fotonica. Dat is precies waar verschillende kwantumroutes op steunen, zoals fotonische qubits en cryogene elektronica. De nabijheid van toonaangevende cleanrooms verkort ontwikkeltijd. Het trekt bovendien internationale partners aan.
De regio kan voordeel halen uit samenwerking met de Brainport- en Randstadclusters. Eindhoven en Delft bouwen aan geïntegreerde fotonica en qubits, met spelers als PhotonDelta en QuTech. Een gezamenlijke Benelux-pipeline versterkt inkoopmacht en talentmobiliteit. Dit maakt de keten van onderzoek tot productie sterker.
Toegang tot faciliteiten is een knelpunt voor start-ups. Deelbare cleanroom-uren en gedeelde apparatuur verlagen de drempel. Contracten over intellectueel eigendom moeten daarbij helder zijn. Zo voorkomen bedrijven discussies over patenten bij opschaling.
Wetgeving dwingt quantumveilig
Kwantumtechnologie raakt direct aan cybersecurity en data. De AVG beschermt persoonsgegevens, en NIS2 legt zwaardere beveiligingseisen op aan vitale sectoren. Bedrijven moeten vooruitkijken naar ‘post-quantum’-cryptografie. Dat betekent tijdig testen en migreren van sleutelbeheer en protocollen.
Europa bouwt aan een quantumveilige infrastructuur. Met EuroQCI ontstaat een netwerk voor quantum key distribution in de EU. Lidstaten zetten testbedden op met telecomoperators en onderzoeksnetwerken. Dit biedt kansen voor leveranciers van hardware, software en integratie.
Ook standaarden zijn onderweg. ETSI en ENISA werken aan richtlijnen voor implementatie en audit. Vroege deelname aan pilots geeft mkb’ers een kennisvoordeel. Het verkleint bovendien compliance-risico’s bij internationale klanten.
De EU investeert sinds 2018 circa 1 miljard euro in het Quantum Flagship, aangevuld met Horizon Europe-projecten en EuroQCI.
Kansen en mkb-subsidies
Niet alleen qubit-bouwers profiteren. Kansen liggen in cryogenica, besturingselektronica, packaging, kalibratie en testsoftware. Ook consultancy rond quantumveilige migraties groeit. Toeleveranciers kunnen zo instappen zonder eigen qubit-ontwikkeling.
In Nederland zijn er via RVO instrumenten als WBSO (fiscale R&D-korting), het Innovatiekrediet en MIT-subsidie. Dat helpt bij vroege ontwikkeling en pilots, ook voor digitalisering van processen bij het mkb. Ondernemers kunnen deze innovatiesubsidies combineren met EIC Pathfinder of Transition. Zo ontstaat een financieringsmix die de route naar de markt verkort.
In België bieden VLAIO en het Waalse SPW Économie R&D-steun en groeitrajecten. Co-investeringen met PMV of SRIW kunnen latere rondes groter maken. Heldere toegang tot testfaciliteiten bij imec en universiteiten maakt de propositie compleet. Daarmee wordt de stap van prototype naar product realistischer.
Urgente oproep aan beleid
Naudts vraagt om snelle en zichtbare keuzes van de overheid. Het gaat om drie pijlers: meer groeikapitaal, publieke inkoop en toegang tot infrastructuur. Een Benelux-fonds en gezamenlijke roadmaps kunnen versnellen. Dat geeft bedrijven zekerheid en houdt talent in de regio.
Voor ondernemers is de boodschap concreet. Positioneer nu in de waardeketen, zoek consortia en verken subsidies. Maak een plan voor quantumveilige IT, passend bij NIS2 en klantvragen. Wie vroeg leert en test, wint later tijd bij certificering.
De window of opportunity is klein, maar niet gesloten. Met gerichte investeringen kan België meedoen aan de Europese top. De combinatie van imec, universiteiten en een sterke toeleveringsketen is uniek. Het verschil wordt gemaakt door tempo en samenwerking.