In Vlaanderen start de Green Deal Waardeketens, een samenwerkingsprogramma voor kmo’s. Het initiatief helpt bedrijven hun keten te verduurzamen en zo hun internationale positie te versterken. De activiteiten lopen de komende periode en richten zich op ketentransparantie, circulaire keuzes en risicobeheersing. Dit is relevant voor mkb’ers die digitalisering en verduurzaming willen combineren, ook in het licht van subsidie digitalisering mkb Nederland en Vlaamse steunregelingen.
Ketenaanpak maakt kmo’s sterker
De Green Deal Waardeketens richt zich op het hele proces van grondstof tot klant. Kmo’s werken samen met leveranciers en afnemers om impact te meten en te verminderen. Deze ketenaanpak maakt bedrijven minder kwetsbaar voor prijsschokken, leveringsproblemen en veranderende eisen van afnemers.
Door samen data te delen en standaarden af te spreken, wordt de keten overzichtelijker. Ondernemers kunnen zo sneller schakelen bij verstoringen of nieuwe wetgeving. Dat vergroot de kansen op export en op deelname aan internationale aanbestedingen.
De deal stimuleert ook circulaire oplossingen, zoals hergebruik van materialen en ontwerp voor reparatie. Zulke keuzes drukken kosten op termijn en maken bedrijven minder afhankelijk van schaarse grondstoffen. Dit sluit aan bij de groeiende vraag van grote klanten naar duurzame toeleveranciers.
“Een waardeketen loopt van grondstof tot klant. Juist daar ontstaan de meeste milieu- en mensenrechtenrisico’s.”
Aansluiting op EU-regels
De aanpak haakt in op Europese wetgeving die nu van kracht wordt. De CSRD verplicht grote bedrijven vanaf boekjaar 2024 te rapporteren over duurzaamheid, met doorwerking naar toeleveranciers. De aankomende CSDDD legt zorgplicht in de keten vast; kmo’s voelen dit indirect via eisen van grotere klanten.
Ook het CBAM, de Europese CO₂-heffing aan de grens, verandert de spelregels voor import van onder meer staal en cement. Dit maakt keteninformatie over uitstoot onmisbaar. Scope 3-emissies, de indirecte uitstoot in de keten, komen zo scherper in beeld.
De Ecodesign-verordening (ESPR) introduceert een digitaal productpaspoort in meerdere sectoren. Dat vraagt om gestandaardiseerde data over materialen, herkomst en reparatie. De Green Deal Waardeketens helpt kmo’s voorbereiden op deze eisen, zodat zij geen opdrachten mislopen.
Subsidies en digitalisering mkb
Transparantie in de keten vraagt digitale tools, zoals traceerbaarheidssystemen en dashboards. Voor die stap bestaan steunopties in Vlaanderen, zoals kmo-trajecten en investeringssteun via het innovatiebeleid. In Nederland zijn er vergelijkbare routes via RVO, bijvoorbeeld voor circulaire ketenprojecten en subsidie digitalisering mkb Nederland.
Digitalisering helpt bij datadeling met partners, maar ook bij interne sturing. Denk aan materiaalpaspoorten, leveranciersbeoordeling en automatische rapportages. Zo wordt voldoen aan CSRD-vragen van klanten eenvoudiger en minder tijdrovend.
Belangrijk is een heldere nulmeting en duidelijke KPI’s, zoals materiaalgebruik, afvalstromen en levertijd. Meetbaar maken voorkomt greenwashing en laat verbeteringen zien aan klanten en financiers. Banken en investeerders kijken steeds vaker naar zulke ketenprestaties.
Risico’s en juridische haken
Datadeling in ketens moet passen binnen de AVG. Bedrijven mogen alleen noodzakelijke persoonsgegevens verwerken en moeten afspraken vastleggen met partners. Voor concurrentiegevoelige informatie zijn heldere contracten en anonimisering nodig.
Een ketenproject kost tijd en vraagt inzet van directie en operatie. Zonder duidelijke doelen en verantwoordelijkheden verwatert de aanpak. Start daarom klein, met een kernproduct of -materialen, en schaal op na bewezen resultaat.
Let ook op aansprakelijkheid in de keten bij mensenrechten of milieu-incidenten. De CSDDD vergroot de verwachting dat bedrijven risico’s actief opsporen en aanpakken. Goed leveranciersbeheer en due diligence-processen verlagen dat risico.
Samenwerken over de grens
Vlaamse kmo’s leveren vaak aan klanten in Nederland, Duitsland en Frankrijk. Eenduidige ketenafspraken maken samenwerken over de grens eenvoudiger. Dat vergroot de kans op nieuwe deals en meerwaarde in Benelux-logistieke netwerken.
Nederlandse en Vlaamse ondernemers kunnen samen optrekken bij standaardisatie en inkoopvoorwaarden. Dat scheelt kosten en versnelt implementatie van productpaspoorten en ketentransparantie. Brancheverenigingen en exportorganisaties bieden hier platforms voor.
Wie nu instapt, bouwt een voorsprong op wanneer EU-regels verder ingaan. De Green Deal Waardeketens geeft kmo’s een praktisch kader om te starten en op te schalen. Zo wordt verduurzaming een bron van groei en veerkracht, niet alleen een verplichting.