Uit een recent onderzoek naar de winkelcentra in Edam en Volendam blijkt dat de leegstand beperkt blijft. Het gaat om een actueel beeld van de bezetting van winkelpanden in beide kernen. Gemeente Edam-Volendam, pandeigenaren en ondernemers gebruiken de resultaten om keuzes te maken over investeringen en activiteiten. Het doel is een vitaal centrum te houden voor inwoners, bezoekers en het lokale mkb.
Leegstand blijft beperkt
De belangrijkste uitkomst is dat de meeste winkelpanden in Edam en Volendam in gebruik zijn. Er zijn wel wisselingen van huurders, maar langdurige leegstand blijft een uitzondering. Dit is gunstig voor de loopstromen en het vertrouwen van ondernemers. Het geeft ook ruimte om gericht te sturen op de gewenste mix van winkels en diensten.
Voor ondernemers betekent dit dat het centrum nog steeds voldoende klanten trekt. Een stabiele bezetting vermindert het risico op dichte gevels en minder aanloop. Winkeliers kunnen daardoor beter plannen voor voorraad, personeel en investeringen. Vastgoedeigenaren zien bovendien minder druk op huurprijzen.
De gemeente Edam-Volendam kan met zo’n uitkomst beleid verfijnen. Denk aan het concentreren van detailhandel in de kernstraten en het versnellen van tijdelijke invulling bij uitval. Ook kan het beheer van openbare ruimte en evenementen beter worden afgestemd op piekdagen. Dat is belangrijk in kernen met veel bezoekers en toerisme.
Leegstand betekent doorgaans dat een winkelpand langer dan drie maanden zonder huur- of gebruiksovereenkomst is. Deze definitie wordt veel gebruikt in lokale en landelijke analyses.
Kansen voor lokale mkb’ers
Beperkte leegstand schept kansen om het aanbod te versterken. Ondernemers kunnen inspelen op gemaksdiensten, lokale producten en korte ketens. Ook serviceconcepten, zoals afhalen en reparatie, trekken klanten naar het centrum. Dit helpt fysieke winkels zich te onderscheiden van pure webshops.
Digitalisering kan daarbij het verschil maken. Denk aan een eenvoudige webshop, click-and-collect en zichtbaarheid op kaart- en reviewplatforms. Voor mkb’ers bestaan er laagdrempelige trajecten via de Kamer van Koophandel en regionale digitale werkplaatsen. Zo’n aanpak vergroot de vindbaarheid en maakt omzet minder afhankelijk van seizoenen.
Ondernemers die willen investeren, kunnen kijken naar landelijke regelingen. De MKB-innovatiestimulering Regio en Topsectoren (MIT) en sectorale vouchers ondersteunen vernieuwing en procesverbetering. Voor scholing in digitale vaardigheden is er de SLIM-regeling van het Ministerie van SZW. Deze instrumenten helpen kosten te drukken en risico’s te spreiden.
Bereikbaarheid en mix cruciaal
Een gezonde winkelstraat staat of valt met bereikbaarheid. Duidelijke fiets- en looproutes, voldoende fietsparkeerplekken en voorspelbare autostromen vergroten de aanloop. Ook helder parkeerbeleid en bewegwijzering helpen bezoekers snel naar het centrum. Dat verkleint de drempel voor een spontaan bezoek en herhaalbezoek.
Daarnaast is de branchering belangrijk: de verdeling tussen dagelijkse boodschappen, mode, horeca en diensten. Een goede mix zorgt voor meerdere reden om te komen en langer te blijven. Diensten als kappers en zorg trekken vaste klanten, horeca verlengt verblijfstijd. Zo versterken ondernemers elkaars omzet en marges.
De Omgevingswet geeft gemeenten ruimte om functies te sturen in het omgevingsplan. Daarmee kan Edam-Volendam detailhandel concentreren op sterke straten en bijsturen waar leegstand dreigt. Tijdelijke invulling, zoals pop-ups, kan gaten opvullen en nieuwe concepten testen. Duidelijke regels geven ondernemers zekerheid bij huur en verbouw.
Beleid en subsidies benutten
Gemeenten en ondernemers kunnen gebruikmaken van de Impulsaanpak Winkelgebieden, een rijksprogramma via RVO. Deze regeling ondersteunt projecten voor compacter en sterker centrumgebied. Ook Europese fondsen en provinciale programma’s richten zich op leefbare kernen en duurzame herontwikkeling. Dat kan helpen bij herbestemming van zwakkere panden naar wonen of zorg.
Een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) kan structurele samenwerking in het centrum regelen. Ondernemers en vastgoedeigenaren betalen dan samen mee aan schoon, heel en veilig, marketing en events. De gemeente heft en keert uit, waardoor er voorspelbaar budget is. Dit maakt langjarige plannen mogelijk zonder vrijwillige bijdragen per actie.
Transformatie vraagt om goede afspraken met pandeigenaren. Juridische instrumenten, zoals een leegstandsverordening voor registratie en dialoog, kunnen helpen. Financieel kan een mix van private investeringen en publieke cofinanciering werken. Heldere doelstellingen en meetbare resultaten zijn daarbij essentieel.
Meten met oog voor AVG
Steeds meer centra meten drukte met telpunten, wifi-sensoren of camera’s. Dit kan helpen bij openingstijden, personeel en evenementenplanning. Maar verwerking van locatie- of gedragsdata valt onder de AVG, de Europese privacywet. Ondernemers en gemeenten moeten dus zorgvuldig te werk gaan.
Belangrijk is dataverwerking te anonimiseren en te minimaliseren. Gebruik geen meer gegevens dan nodig is en verwijder ze snel. Informeer bezoekers duidelijk met borden en privacyverklaringen. Werk bij voorkeur met geaggregeerde tellingen zonder herleidbare persoonsgegevens.
Ook bij klantdata uit loyaliteitsprogramma’s gelden dezelfde regels. Vraag expliciete toestemming en bied een makkelijke opt-out. Leveranciers moeten aantoonbaar voldoen aan de AVG en beveiligingsstandaarden. Zo blijft innovatie in balans met privacy en vertrouwen.
Wat ondernemers nu doen
Begin met een snelle winkelcheck: assortiment, prijspunt, zichtbaarheid en service. Zorg voor actuele Google- en kaartvermeldingen en goede foto’s. Maak afspraken met buren over gezamenlijke acties of koopavonden. Bundel budgetten via een BIZ of centrummarketing waar mogelijk.
Kijk daarna naar kosten en energie. Kleine ingrepen als ledverlichting, deursluiters en tijdschakelaars verdienen zich snel terug. Onderzoek collectieve inkoop met collega’s voor energie en bezorging. Vraag de gemeente naar subsidies voor verduurzaming van panden.
Tot slot: maak een plan voor het hoogseizoen en rustige maanden. Test tijdelijke aanbiedingen of pop-ups om nieuwe doelgroepen te trekken. Stem openingstijden af op piekmomenten in het centrum. Zo profiteert het lokale mkb maximaal van de beperkte leegstand en de blijvende aanloop.